| طراحی چارچوب مفهومی به‌کارگیری مدل‌های زبانی بزرگ چندوجهی (MLLMs) در نظام مشاوره و روان‌درمانی ایران |
| کد مقاله : 1292-8MEDUCT |
| نویسندگان |
|
مریم ایزی *1، اکرم ناصری2، راضیه سیروسی القار3 1استادیار گروه آموزش علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان 2گروه آموزش تاریخ دانشگاه فرهنگیان، تهران. ایران 3گروه آموزش معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان، تهران، |
| چکیده مقاله |
| سلامت روان در ایران با شکاف میان نیاز و دسترسی به خدمات روبه‌رو است. مدل‌های زبانی بزرگ چندوجهی با پردازش هم‌زمان متن، گفتار، تصویر و سیگنال‌های رفتاری، فرصت‌هایی برای پشتیبانی درمانگر و افزایش دسترسی پدید آورده‌اند؛ هرچند چالش‌هایی در ایمنی بالینی، سوگیری فرهنگی، حریم خصوصی و پاسخ‌گویی دارند. هدف پژوهش حاضر، تدوین چارچوبی مفهومی، اخلاقی و بومی برای به‌کارگیری ایمن MLLMها در نظام مشاوره و روان‌درمانی ایران است. این مطالعه به شیوه مرور دامنه‌ای و طبق چارچوب پنج‌مرحله‌ای آرکسی و اومالی انجام شد. جست‌وجوی منابع در پایگاه گوگل اسکالر با معیارهای شمولِ صورت گرفت. از ۴۸ رکورد شناسایی‌شده، پس از غربالگری مرحله‌ای و ورود هدفمند مطالعات ایرانی، ۱۱ مقاله نهایی وارد تحلیل درون‌مایه شدند. تحلیل داده‌ها چهار مضمون اصلی و ۱۲ مضمون فرعی را شناسایی کرد: ۱) تحول در ارزیابی و تریاژ چندوجهی (تعدیل خطای خودگزارش‌دهی و پایش بوم‌شناختی)؛ ۲) مرزبندی قلمرو حرفه‌ای (پذیرش ابزار به عنوان دستیار پیش و پس از جلسه و رد مطلق جانشینی درمانگر جهت صیانت از اتحاد درمانی)؛ ۳) ایمنی بالینی و حاکمیت اخلاقی (مهار همدلی کاذب، جلوگیری از توهم بالینی و طراحی پروتکل ارجاع خودکار در بحران)؛ ۴) اقتضائات بومی‌سازی و تنظیم منافع ذینفعان (رمزگشایی ابراز هیجان در فرهنگ ایرانی، جبران خلاء داده‌های فارسی و شفاف‌سازی مسئولیت حرفه‌ای). استقرار این مدل‌ها مستلزم معماری «انسان در حلقه» است؛ الگویی که در آن فناوری دستیار تصمیم‌یار و تحلیل‌گر نشانه‌های چندحسی است، اما مسئولیت بالینی، قضاوت اخلاقی و پیوند درمان‌بخش منحصراً در انحصار انسان متخصص باقی می‌ماند. |
| کلیدواژه ها (کلمات کلیدی مقاله را با کاما از یکدیگر جدا کنید و در این قسمت قرار دهید.) |
| مدل زبانی بزرگ چندوجهی، سلامت روان دیجیتال، روان‌درمانی، بومی‌سازی، اخلاق هوش مصنوعی، اتحاد درمانی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
