نقش رابطه تربیتی و عاطفی معلم-دانش‌آموز در بهزیستی روانی و یادگیری دانش‌آموزان دوره ابتدایی: یک مرور نظام‌مند

کد مقاله : 1235-8MEDUCT

نویسندگان

منیژه زمانی پور * اموزش و پرورش

چکیده مقاله

رابطه معلم-دانش‌آموز یکی از عوامل کلیدی شکل‌دهنده تجربه مدرسه و بهزیستی کودکان است؛ با این حال، شواهد پراکنده در قالب مرورهای نظام‌مند برای راهنمایی عمل تربیتی در دوره ابتدایی کمتر یکجا جمع‌بندی شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و ترکیب شواهد تجربی درباره نقش ابعاد عاطفی رابطه معلم-دانش‌آموز (صمیمیت/نزدیکی و تعارض) در بهزیستی روانی و یادگیری دانش‌آموزان دوره ابتدایی، به روش مرور نظام‌مند انجام شد. جستجوی جامع در پایگاه‌های PsycINFO، ERIC، Scopus، Web of Science و ScienceDirect با کلیدواژه‌های مرتبط با رابطه معلم-دانش‌آموز، بهزیستی، مشارکت تحصیلی و پیشرفت انجام و مطالعات تجربی، فراتحلیل‌ها و مرورهای نظام‌مند منتشرشده تا سال ۲۰۲۶ غربالگری شد. یافته‌ها نشان داد که رابطه گرم و کم‌تعارض با بهزیستی، مشارکت تحصیلی، انگیزش، خودتنظیمی و پیشرفت دانش‌آموزان رابطه مثبت و معنادار دارد، در حالی که تعارض رابطه‌ای با مشکلات رفتاری، هیجانات منفی و افت مشارکت مرتبط است. این ارتباط‌ها در چارچوب نظریه خودتعیینی از طریق ارضای نیازهای بنیادین خودمختاری، شایستگی و ارتباط تبیین می‌شوند و شواهد طولی و مداخله‌ای نشان می‌دهند که رابطه مذکور قابل بهبود و دارای اثر علّی محتمل بر نشانه‌های افسردگی و سازگاری مدرسه است. نتایج بر ضرورت آموزش مهارت‌های رابطه‌ای به معلمان، ایجاد فرصت‌های تعامل دیادیک و حفظ رابطه گرم در کنار انتظارات تحصیلی روشن تأکید می‌کند.

کلیدواژه ها (کلمات کلیدی مقاله را با کاما از یکدیگر جدا کنید و در این قسمت قرار دهید.)

: رابطه معلم-دانش‌آموز، بهزیستی روانی، مشارکت تحصیلی، نظریه خودتعیینی، دوره ابتدایی، مرور نظام‌مند

وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی