| واکاوی کارکرد تربیتی حکایت «فقیه کهن‌جامه» در بوستان سعدی با تکیه بر نقد سوگیری‌های شناختی و قضاوت پدیداری |
| کد مقاله : 1234-8MEDUCT |
| نویسندگان |
|
فاطمه بیدختی * فاطمه بیدختی، استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.f.bidokhti@cfu.ac.iT |
| چکیده مقاله |
| حکایت «فقیه کهن‌جامه»، در باب چهارم بوستان سعدی، یکی از برجسته‌ترین متن‌های تعلیمی ادبیات فارسی است، که مسئله‌ی قضاوت اخلاقی افراد بر پایه‌ی ظاهر و نشانه‌های اجتماعی را به شکلی هنرمندانه کاویده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی کارکردهای تربیتی و روان‌شناختی این حکایت ۵۱بیتی، به روش کیفی توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از تحلیل متن به شیوه‌ی استقرایی‌قیاسی انجام شده است. داده‌ها از متن بوستان و چارچوب نظری روان‌شناسی شناختی انسان‌گرا گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد حکایت در سطح روایی، با بهره‌گیری از آغاز فشرده، گره‌افکنی، اوج دراماتیک و پایان‌بندی طنزآمیز، مخاطب را به‌تدریج از پیش‌داوری پدیداری به ارزیابی اقتدارشناختی خردمندانه رهنمون می‌شود. در سطح روان‌شناختی، رفتار قاضی مصداق روشن «اثر هاله‌ای» و «خطای بنیادی اسناد» است و رویگردانی نهایی او را می‌توان بازسازی شناختیِ باورها به کمک «پذیرش بی‌قیدوشرط» انسان‌گرایانه تفسیر کرد. همچنین تفاوت‌گذاری سعدی میان «پوشش» و «منش» الگویی کارآمد برای پرورش تفکر انتقادی، پرهیز از کلیشه‌سازی طبقاتی و تربیت معلمانی است که در ارزیابی شاگردان به جایگاه درونی و شایستگی حقیقی آنان نظر کنند. نتیجه‌ی پژوهش آن است که این حکایت، افزون بر ارزش ادبی، ظرفیت بالایی برای طراحی برنامه‌های درسی تربیت اخلاقی، مهارت‌آموزی قضاوت منصفانه و بازاندیشی در شیوه‌های انضباطی و ارزش‌گذاری مدرسه دارد و می‌تواند پلی میان ادبیات کهن و تربیت معاصر برقرار کند. |
| کلیدواژه ها (کلمات کلیدی مقاله را با کاما از یکدیگر جدا کنید و در این قسمت قرار دهید.) |
| سعدی، بوستان، فقیه کهن‌جامه، اثر هاله‌ای، قضاوت پدیداری، تربیت اخلاقی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
