| واکاوی تحلیلی کاربست هوش مصنوعی در فرایند مشاوره مدارس |
| کد مقاله : 1038-8MEDUCT |
| نویسندگان |
|
مجتبی محمدی جلالی فراهانی *1، احمد عباسی دره بیدی2 1استادیار گروه روان شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران؛ 2دبیر مطالعات اجتماعی شهرستان نجف آباد، اصفهان، ایران |
| چکیده مقاله |
| تحولات شتابان فناوری‌های نوین و نفوذ سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، ساختار خدمات راهنمایی و مشاوره در مدارس را با دگرگونی‌های پارادایمی، فرصت‌های تحول‌آفرین و چالش‌های ساختاری مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تحلیلی و تبیین انتقادی کاربست هوش مصنوعی در فرایند مشاوره مدارس، شناخت فرصت‌های توانمندسازی، چالش‌های حرفه‌ای و الزامات پداگوژیکی آن به انجام رسیده است. این پژوهش از حیث هدف توسعه‌ای-کاربردی و بر پایه رویکرد کیفی با روش «تحلیل اسنادی و تحلیلی-انتقادی» انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل متون و اسناد علمی-پژوهشی نمایه شده در پایگاه‌های معتبر ملی و بین‌المللی در بازه زمانی سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ میلادی (۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵ خورشیدی) بود که با استفاده از پروتکل پریزما (PRISMA) و نمونه‌گیری هدفمند، ۲۸ سند کلیدی تا مرحله اشباع نظری گزینش و از طریق تحلیل مضمون کیفی واکاوی شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد کاربست هوش مصنوعی در سه محور «پایش تشخیصی، غربالگری و مداخله زودهنگام در رفتارهای پرخطر»، «شخصی‌سازی و بهینه‌سازی هدایت تحصیلی-شغلی» و «خودکارسازی وظایف پشتیبان و کاهش بار اداری» ظرفیت‌های ارزشمندی فراهم می‌آورد. با این حال، کاربست ناآگاهانه آن با چالش‌های بنیادینی چون «مخاطرات اخلاقی، نقض حریم داده‌ها و تعصب الگوریتمی»، «زوال پیوند عاطفی و ناتوانی در درک همدلانه اصیل» و «ناهمخوانی با بستر فرهنگی-ارزشی بومی» همراه است. بر این اساس، هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین بینش شهودی و حضور یاورانه مشاور گردد؛ بلکه شایسته است در قالب الگوی «مشاور تقویت‌شده» و بر مبنای دانش پداگوژیکی محتوای فناورانه (TPACK) به‌عنوان سامانه‌ای مکمل و دستیار تحلیلی در اکوسیستم مشاوره مدارس به کار گرفته شود. |
| کلیدواژه ها (کلمات کلیدی مقاله را با کاما از یکدیگر جدا کنید و در این قسمت قرار دهید.) |
| هوش مصنوعی، مشاوره مدارس، دانش پداگوژیکی محتوا (PCK)، هدایت تحصیلی-شغلی، اخلاق در مشاوره |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
